Atipik Otizm ile Otizm Arasındaki Fark Nedir?
Selam millet! Bugün, çok eğlenceli bir konuya dalıyoruz: Atipik otizm ile otizm arasındaki fark nedir? Duyduğunda “Aaa, ne var ki bunda? Farklılıkları öğrenip geçelim” diyorsan, bak, burada biraz kafa karıştırıcı bir şeyler var. Ama merak etme, zor bir konu olduğu için seninle birlikte bir kahve içip, işi biraz mizahi bir şekilde anlamaya çalışacağız. Ne de olsa, bu blog yazısı bir İzmirliden, yani esprili ama fazla düşünen bir gencin gözünden olacak. Hazırsan başlıyoruz!
Otizm ve Atipik Otizm: İki Kardeş Ama Farklı Karakterler
Öncelikle, biraz durup nefes alalım ve “otizm” kavramını iyice bir kavrayalım. Otizm, aslında bir spektrum bozukluğudur. Yani, bir kişi başka bir kişiden çok farklı şekilde otizm yaşayabilir. Kişinin sosyal becerileri, dil gelişimi ve bazı davranışları etkilenebilir. Ama buraya kadar her şey normal, değil mi?
E, peki, “atipik otizm” ne? Bu kavram, ilk başta kulağa biraz garip gelebilir. Çünkü “atipik” demek, “normalden farklı” demek. Yani atipik otizm, aslında otizmin klasik belirtilerinin bir parçasını taşıyan, ama bazen başka bazı belirtiler göstermeyen kişileri tanımlayan bir terim. Hani, düşün, atipik otizmli biriyle muhabbet ediyorsun, ilk başta “Aa, bu da otizmli mi?” diye düşünüyorsun, ama sonra bir bakıyorsun, aslında o kişi çok daha karmaşık bir yapıya sahip. Bir tür “bana otizmli diyemezsin, ama otizmli gibiyim” durumu.
Atipik Otizm ile Otizm: Kafamız Karışmasın
Hadi şimdi biraz daha eğlenceli bir şekilde konuya girelim. Farz et ki ben (25 yaşında, biraz fazla espri yapan bir İzmirli olarak) ve sen (evet, sen!) bir kafede karşılaştık. Normalde eğlenceliyim, ama bir bakıyorum bazen fazla kafa yapıyorum. Mesela:
Ben: “Oğlum, sen hiç çamaşırını yanlış yıkadın mı?”
Sen: “Ne yani, yanlış mı? Hangi şekilde doğru yıkayabilirim?”
Ben: “Çamaşır makinesiyle… ama ya yanlış yaparsan?”
Sen: “Yani… yanlış yapmak? Çamaşır makinesine kurallar mı koyuyorsun?”
Ben: “Aynen, tam olarak böyle.”
İşte, tam burada devreye atipik otizm giriyor. Kim bilir, belki de bazı arkadaşlarımın “fazla kafa yapmaları” atipik otizmli olmanın küçük izleri olabilir. Yani, davranışlarını sosyal normlara uydurmak için biraz fazla kafa patlatan ama aslında çok da problem olmayan kişiler, aslında atipik otizm gösterebiliyorlar. Hangi davranışlar bunun sinyali? Sıkça rutin takıntılar, bazen göz teması zorlanmaları, ama bir şekilde dünyayı biraz daha farklı görebilmeleri.
Kendi Kendime: Otizm Mi, Atipik Mi?
Hadi bir de kendi kafamdan geçenleri düşünelim. Bazen arkadaşlarım bana, “Aman, sen çok espri yapıyorsun, başka bir gezegenden mi geldin?” der. Şimdi ben, “Yok ya, sadece sürekli her şeyi sorgulayan biriyim, işte!” diye cevap veririm. Ama bazen düşündüm ki, belki de bu davranışlar, atipik otizmli biri gibi. Mesela:
Ben (iç ses): “Bugün bir yazı yazacağım ama acaba nereden başlayacağım? Hangi fontu kullanmalıyım? Arial mi? Hayır, Comic Sans mı? YOK, YOK… Çok ciddiye alırsam kendimi, yazı olmaktan çıkar, bir manifesto olur bu!”
Görüyor musun? Bu takıntı aslında atipik otizmli birinin yaşamında olabilecek bir durumdur. Yani, her şeyin mükemmel olması için içsel bir baskı ve bazen fazlasıyla dikkatli olmak… Aslında otizmde de bu tür bir yoğunluk olabilir, fakat bu daha yaygın ve belirgin bir şekilde ortaya çıkar.
Sadece Etiketler Mi?
Şimdi birazcık daha derine inelim, ama rahat ol! Bu yazıyı okurken kafan karışabilir, ama zaten düşündüm, oturup da yazarken, aynı şekilde fazla düşünen biri olduğum için her şeyi derinlemesine sorguluyorum. Peki, otizm ve atipik otizm arasında büyük farklar var mı? Yani etiketler ne kadar önemli? Evet, önemli ama aslında bu etiketler, kişilerin ruhunu tam anlamış olduğumuzu göstermez. Benim gibi biriyle mi karşı karşıyasın? Otizmli ya da atipik otizmli olmam, tüm hayatımı yansıtan bir şey değil.
Sen: “Bunu o kadar kafa karıştırıcı bir şekilde anlattın ki… Sen aslında kimsin ya?”
Ben: “Şu an kafan karıştıysa, aynen bunu anlatmaya çalışıyorum zaten. Ya da belki de otizmli ya da atipik otizmli biri olabilirim, bilemedim.”
Kendimi tanımlamaya başladığımda, aslında otizmli ya da atipik otizmli olmam, beni sadece daha “farklı” yapar, ama aynı zamanda daha güçlü de yapabilir. Bu yazıyı okurken düşünmelisin ki, her birey farklıdır, etiketlerin ardında ise bir insan vardır. Kimseye “şöyle olmalısın” diye etiket yapıştırmak kolay olsa da, hayat bir çeşit yolda yürümek gibidir.
Sonuç Olarak
Atipik otizm ile otizm arasındaki farkları anlamak için öncelikle, her bireyi anlamamız gerektiğini unutma. Bizim gibi insanları “etiketlemek” çok kolay olabilir ama insan ruhunun zenginliğini kavrayabilmek, çok daha değerli. Bazen atipik otizm, bazen otizm, bazen de sadece kafası çok çalışan bir genç olmak… İşin içinde bazen sosyal beceriler, bazen takıntılı düşünceler, bazen de komik anlar vardır.
Unutma, hayat sadece otizm ya da atipik otizm etiketlerinden ibaret değil. Bir insan, ne kadar farklı olursa olsun, yaşamını tamamen kendisi gibi yaşayabilir. Sonuçta, bizler bazen kafayı fazla yorarız, bazen de sadece esprili bir şekilde her şeyin tadını çıkarırız. Kendimize etiketler koymadan, hepimiz “insan” olmanın güzelliğini yaşarız. Sen de bu yazıdan keyif aldıysan, bir sonraki kahve için buluşalım, belki yine “atipik otizmli” bir sohbet yaparız!