Kazakça teşekkür ne demek?
Hayatımın en tuhaf dönemlerinden birindeyim. 25 yaşındayım, Kayseri’de yaşıyorum ve çoğu zaman kendi içime dönen biriyim. Günlük tutmayı severim; kelimeler bazen konuşamadıklarımı daha dürüst anlatır bana. Bugün yazdığım şey ise sadece bir dil sorusu değil, içimde bir yere dokunan bir hatıranın kapısı: Kazakça teşekkür ne demek?
İlk duyduğumda kulağıma basit bir çeviri sorusu gibi gelmişti. Ama bazı kelimeler vardır ya, sadece anlamını öğrenmezsiniz… sizi bir yere götürür.
Bir kelimenin peşine düşmek
Her şey bir akşam, Kayseri’nin o serin rüzgârı camdan içeri süzülürken başladı. Bilgisayar başında boş boş geziniyordum. Bir forumda biri “Kazakça teşekkür ne demek?” diye sormuştu. Altına da kısa bir cevap yazılmıştı: “Rahmet (рахмет).”
Rahmet.
Kelimeyi ilk gördüğümde içimde garip bir yumuşama oldu. Sanki uzak bir ülkeden gelen ince bir ses, kulağıma değil de kalbime değmişti. “Teşekkür ederim” demek bu kadar farklı hissedilebilir mi?
O an bunu fazla düşünmedim ama zihnim o kelimeyi bırakmadı. Ertesi gün işte, yürürken, hatta markette sıra beklerken bile aklımda dönüp duruyordu: Rahmet… Rahmet…
Bir kelime neden insana bu kadar dokunur ki?
Kayseri’nin içinde büyüyen bir boşluk
Kayseri’de büyümek bana hep güvenli ama biraz da kapalı bir dünya gibi gelmiştir. İnsanlar sıcak, evler tanıdık, sokaklar alışılmış… ama içimde hep açıklayamadığım bir uzaklık hissi vardı. Sanki başka bir hayatın eşiğinde duruyorum da kapıyı bir türlü açamıyorum gibi.
O dönemlerde hayatım pek parlak değildi. İşe gidip geliyordum, akşamları eve dönüp aynı duvarlara bakıyordum. İçimde bir şeylerin eksik olduğunu biliyordum ama adını koyamıyordum. Belki de bu yüzden “Kazakça teşekkür ne demek?” gibi basit bir soru bile beni bu kadar içine çekmişti. Çünkü bazen insan, kendi duygusuna denk bir kelimeyi başka bir dilde bulur.
Rahmet kelimesinin hikâyesi
Araştırdıkça öğrendim. Kazakça’da “teşekkür ederim” demek “rahmet” ya da “rakmet” gibi yazılıyordu. Kökeni Arapça “rahmet” kelimesine dayanıyordu ama Kazak kültüründe günlük yaşamın en doğal parçası olmuştu.
Ama beni asıl etkileyen dilbilgisi değil, insanların bunu nasıl söylediğiydi. Videolarda gördüm; biri birine yardım ediyor, karşılığında gülümseyerek “rahmet” diyor. Sadece bir kelime değil, içinde bir sıcaklık var. Sanki teşekkür etmek değil de “iyi ki varsın” demek gibi.
O an kendime itiraf ettim: Ben de böyle bir sıcaklığı özlemişim.
Onunla tanışmam
Her şeyin değiştiği nokta ise üniversite yıllarından kalma eski bir arkadaşım sayesinde oldu. Erasmus programıyla Kazakistan’dan gelen bir öğrenciyle tanışmıştı. Bir gün buluştuğumuzda onu da getirdi.
Adı Aigerim’di. Sessiz ama dikkatli bakan biriydi. İnsanları gözleriyle dinler gibiydi. İlk tanıştığımızda Türkçesi çok iyi değildi ama yine de iletişim kurabiliyorduk.
O gün çay içiyorduk. Bir ara yanlışlıkla bardağı devirdim. Çok utandım, hemen peçete ararken o gülümsedi ve sakin bir sesle:
“Rahmet.”
İşte o an durdum.
Kelimeden çok, ses tonu beni etkiledi. Sanki dökülen çayın önemi yoktu, önemli olan insan kalabilmekti. Basit bir teşekkür bile içimi yumuşatmıştı.
O an zihnimde bir şey kırıldı. Kazakça teşekkür ne demek sorusu artık sadece bir çeviri değil, bir duyguya dönüşmüştü.
Bir kelimenin insanı değiştirmesi
Sonraki haftalarda Aigerim’le daha çok vakit geçirmeye başladık. Bazen şehirde dolaşıyor, bazen sadece oturup konuşuyorduk. Türkçe kelimeleri karıştırıyor, ben Kazakça öğrenmeye çalışıyordum.
En çok öğrendiğim kelime yine “rahmet” oldu.
Bir gün ona “Bunu söylediğinde neden bu kadar içten geliyor?” diye sordum. Düşündü, sonra yavaşça cevap verdi:
“Bizde teşekkür etmek sadece nezaket değil. Bir bağ kurmak gibi.”
O cümle içimde uzun süre kaldı. Çünkü ben teşekkür etmeyi çoğu zaman otomatik bir kelime gibi söylüyordum. Ama o, bunu bir bağ kurma biçimi olarak görüyordu.
Hayal kırıklığı ve uzaklaşma
Zamanla hayat yine kendi hızına döndü. İşler, sorumluluklar, koşuşturma… Aigerim ülkesine geri döndü. Vedalaşmamız düşündüğüm kadar dramatik olmadı ama içimde tuhaf bir boşluk kaldı.
O gittiğinde, sanki “rahmet” kelimesi de biraz eksildi içimde.
Bir süre sonra mesajlaşmayı da azalttık. Hayat araya giriyor dedikleri şey tam olarak buydu belki de. Ama ben her “teşekkür ederim” dediğimde içimden başka bir şey daha geçiyordu: keşke “rahmet” diyebilseydim.
Bu küçük kelime bile bana uzak bir insanı hatırlatır olmuştu.
Kayseri’de yalnız bir akşam
Bir akşam Kayseri’de yürürken, hava soğuktu. Sokak lambaları sarı bir ışık saçıyordu. Ellerim cebimde, kulaklığımda müzik vardı ama hiçbir şey duymuyordum aslında.
O an durup düşündüm: Ben neyi özlüyorum?
Bir ülkeyi mi? Bir insanı mı? Yoksa sadece bir kelimenin içindeki samimiyeti mi?
“Kazakça teşekkür ne demek?” sorusu yeniden aklıma geldi. Ama artık bu bir bilgi arayışı değildi. Bir duygunun peşinden gitmekti.
Kelimenin içimde bıraktığı iz
Zaman geçtikçe fark ettim ki bazı kelimeler insanın hayatına sessizce giriyor ve orada kalıyor. “Rahmet” de benim için öyle oldu. Basit bir teşekkür ifadesi gibi görünse de, bana başka bir dünyayı hatırlattı.
Daha içten, daha yavaş, daha insan bir dünya…
Belki de o yüzden hâlâ bazı insanlara teşekkür ederken içimden başka bir şey geçiyor. Sadece “teşekkür ederim” demiyorum artık. İçimde bir yerde “iyi ki karşılaştık” hissi de oluyor.
Sonra gelen farkındalık
Bugün geriye dönüp baktığımda, o kelimenin bana sadece bir dil öğretmediğini görüyorum. Bana bir insanı, bir kültürü ve en önemlisi kendimi hatırlattı.
Kayseri’de yaşayan 25 yaşında biri olarak hayatın bazen çok sıradanlaştığını hissediyorum. Ama bazen de küçük bir kelime, bütün sıradanlığı kırabiliyor.
“Kazakça teşekkür ne demek?” diye başlayan yolculuk, aslında benim içimdeki eksikliği fark etmemle sonuçlandı.
Rahmet
Şimdi bu kelimeyi her duyduğumda içim biraz sakinleşiyor. Sanki uzak bir yerden biri bana hâlâ gülümsüyor gibi.
Ve ben içimden sessizce söylüyorum:
Rahmet.
Benzer Konular: Metod defteri ne demek ?